Alvleesklierontsteking - Pancreatitis

In de medische wereld wordt er meestal niet gesproken van een alvleesklierontsteking maar van pancreatitis. Het betreft een ontsteking van de alvleesklier (pancreas) en er kan een onderscheid worden gemaakt tussen:

  • acute alvleesklierontsteking,
  • chronische alvleesklierontsteking. 

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking kan een heleboel verschillende symptomen laten zien die opeens de kop op kunnen steken en behoorlijk ernstig van aard kunnen zijn. Het symptoom van een acute alvleesklierontsteking dat het meest frequent wordt waargenomen is pijn. In een groot deel van de gevallen is er zelfs sprake van hevige pijnklachten die zich manifesteren boven in de buikholte. Een acute alvleesklierontsteking wordt doorgaans veroorzaakt door vrijgekomen geactiveerde alvleesklierenzymen en kan een ware bedreiging vormen voor je leven als er geen behandeling op wordt gestart. 

Chronische alvleesklierontsteking

Chronische alvleesklierontsteking is een aanhoudende ontsteking van de alvleesklier die gedurende een lange tijd aan blijft houden. Bij een chronische alvleesklierontsteking zal het gezonde alvleesklierweefsel namelijk vervangen worden door littekenweefsel. Het gevolg is dat de alvleesklier alsmaar slechter gaat werken. Een chronische alvleesklierontsteking gaat in de regel gepaard met een heleboel pijn en een onherstelbare beschadiging van het orgaan..

Functie van de alvleesklier

De belangrijkste functie van de alvleesklier is het afscheiden van een vloeistof die enzymen bevat die de spijsvertering zullen bevorderen. Dergelijke enzymen breken stoffen uit voeding af in kleinere deeltjes, zoals vetten, koolhydraten en eiwitten. Pas na de afbraak van de stoffen kunnen deze door de darmen op worden genomen. Verder scheidt de alvleesklier hormonen (glucagon en insuline) af die ervoor moeten zorgen dat de bloedsuikerspiegel wordt gereguleerd. De verschillende functies van de alvleesklier zijn afzonderlijke processen die los van elkaar werkzaam zijn.

Symptomen van een acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking veroorzaakt niet alleen hevige pijn in de bovenbuik. Dit kan een plotselinge pijn zijn, maar eveneens langzaam worden opgebouwd. Bij een plotseling begin van de pijn is er doorgaans sprake van een zeer ernstige situatie. De pijn straalt vanuit de bovenbuik dikwijls uit naar de rug en wordt erger als je gaat bewegen en nadat je hebt gegeten. In de regel voel je je erg ziek bij een acute alvleesklierontsteking en de pijn kan bovendien gepaard gaan met één of meerdere van de volgende symptomen:

  • een gevoel van misselijkheid eventueel met braken,
  • het hebben van koude rillingen en koorts,
  • een harde opgezette buik die pijnlijk is bij aanraking,
  • het lijkt alsof er een onderhuidse bloeduitstorting aanwezig is,
  • een versnelde hartslag door:
    • pijn,
    • koorts,
    • een interne bloeding,
  • een sterke bloeddrukdaling,
  • zelfs een toestand van shock.

Symptomen van een chronische alvleesklierontsteking

Bij een chronische alvleesklierontsteking zullen pijnklachten minder frequent voorkomen dan bij de acute variant. Soms kun je echter wel een aanhoudende pijn in je bovenbuik hebben die uitstraalt naar je rug. Meestal is pijn echter niet aan de orde. Wel kun je te maken krijgen met andere symptomen, zoals:

  • misselijkheid en braken,
  • een sterke vermindering van de eetlust. 

Complicaties van een alvleesklierontsteking

De verminderde werking van de alvleesklier kan echter ook voor een aantal complicaties zorgen. Hierbij kun je onder andere denken aan:

  • een verminderde aanmaak van enzymen zal ervoor zorgen dat er een beperkte opname van voedingsstoffen mogelijk zal zijn. Een vettige, volumineuze ontlasting, een tekort aan vitamines en verlies van lichaamsgewicht kunnen hiervan het gevolg zijn,
  • een verminderde aanmaak van insuline kan het ontstaan van diabetes veroorzaken.

Oorzaken van een alvleesklierontsteking

Als de meest belangrijke oorzaken van een alvleesklierontsteking kunnen worden genoemd:

  • alcoholmisbruik, vooral bij langdurig overmatig alcoholgebruik
  • galstenen die de galbuis verstoppen waardoor de spijsverteringssappen van de alvleesklier niet in de twaalfvingerige darm, maar in de alvleesklier zelf terechtkomen en daar een hevige ontsteking veroorzaken. 

Er zijn echter ook nog een aantal andere oorzaken, die weliswaar minder vaak de veroorzaker van alvleesklierontsteking zijn. Hierbij kun je onder andere denken aan:

  • het gebruik van sommige geneesmiddelen die je afweer onderdrukken,
  • het gebruik van bepaalde geneesmiddelen die vocht uit je lichaam af moeten drijven,
  • een virale infectie van de alvleesklier,
  • erfelijke hyperlipoproteïnemie kan ervoor zorgen dat er grote hoeveelheden vetachtige stoffen in je bloed belanden en zo een ontsteking veroorzaken van je alvleesklier.

In circa vijftien procent van alle gevallen van acute alvleesklierontsteking en in veertig procent van alle gevallen van chronische alvleesklierontsteking zal het echter onmogelijk blijken te zijn om een oorzaak aan te duiden.